Balsemen of thanatopraxie: hoe werkt het?

Wanneer een dierbare overlijdt, komt er veel op je af. Naast verdriet en het regelen van de uitvaart, zijn er ook praktische keuzes te maken. Eén daarvan is: wil je dat het lichaam gebalsemd wordt? Of specifieker: wil je gebruikmaken van thanatopraxie? Deze term klinkt misschien wat medisch en afstandelijk, maar in de praktijk is het juist een zachte, respectvolle manier om iemand in goede conditie te houden voor de dagen tot aan het afscheid.

Wat is thanatopraxie of balsemen?

Thanatopraxie is een lichte vorm van balseming. Het is bedoeld om het lichaam tijdelijk, meestal zo’n vijf tot tien dagen, in een natuurlijke staat te houden. Dat betekent dat het lichaam er ‘gewoon’ uit blijft zien: niet opgebaard op een koeling, geen voelbare kou op de huid, geen doeken of koelplaten onder het lichaam. Deze techniek zorgt ervoor dat de overledene er rustig, warm en herkenbaar uitziet wat voor veel nabestaanden heel fijn en troostrijk kan zijn.

Het woord komt uit het Grieks: ‘thanatos’ betekent dood, en ‘praxis’ handeling. Een handeling rondom de dood dus, maar dan op een liefdevolle, verzorgende manier.

Hoe werkt balsemen?

Het proces van lichaam balsemen wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde thanatopracteur. In alle rust wordt een conserverende vloeistof via de bloedbaan ingebracht, terwijl tegelijkertijd natuurlijke lichaamsvloeistoffen worden afgevoerd.

Het hele proces duurt ongeveer anderhalf tot twee uur. Het is niet zichtbaar aan de buitenkant en wordt vaak gecombineerd met het wassen en aankleden van de overledene. Het resultaat is een lichaam dat niet gekoeld hoeft te worden en dat in veel gevallen zelfs opgebaard kan worden bij kamertemperatuur.

Waarom kiezen mensen voor thanatopraxie?

Bij Anders Vaarwel merken we dat families steeds vaker voor thanatopraxie kiezen omdat het rust geeft. Veelvoorkomende redenen zijn:

Geen hoorbare of voelbare koeling: De afwezigheid van koelapparatuur maakt de sfeer rustiger en natuurlijker.
Een warmere uitstraling: Het lichaam voelt niet meer koud aan, wat het afscheid tastbaarder en minder afstandelijk maakt.
Minder afstand voor kinderen: Kinderen vinden het vaak fijner om iemand aan te raken die niet koud aanvoelt, wat het afscheid minder bedreigend maakt.
Meer flexibiliteit bij thuis opbaren: Het lichaam kan zonder koelinstallatie thuis worden opgebaard, wat rust en tijd geeft.
Herkenbaarheid van de overledene: Een lichaam dat gebalsemd is, behoudt een natuurlijk en vertrouwd uiterlijk.

Nadelen van thanatopraxie

Hoewel thanatopraxie veel voordelen biedt, zijn er ook aandachtspunten. Zo is het geen garantie dat het lichaam gedurende de hele opbaarperiode volledig onveranderd blijft. Elk lichaam reageert anders. Soms gaat alles heel mooi, maar er zijn ook situaties waarin het lichaam “werkt” waarin bijvoorbeeld zwelling, verkleuring of geur alsnog optreden. Dat is geen fout in de behandeling, maar een natuurlijk proces waar we met zorg en ervaring op inspelen.

Daarnaast zijn er situaties waarin balseming niet kan worden toegepast, bijvoorbeeld bij bepaalde infectieziekten of als het overlijden pas laat ontdekt is.

Daarnaast is het goed om te weten dat balseming niet verplicht is voor een opbaring, het is een keuze. Bij Anders Vaarwel nemen we de tijd om samen te bespreken wat bij jullie past: wil je het lichaam thuis opbaren met een koeling, in een uitvaartcentrum of met behulp van thanatopraxie?

Wetgeving en toestemming

In Nederland is lichte balseming wettelijk toegestaan. De overledene hoeft hiervoor geen expliciete toestemming te hebben gegeven. Nabestaanden kunnen, in overleg met de uitvaartbegeleider, besluiten tot het toepassen van thanatopraxie.

Wij vinden het belangrijk om hier eerlijk en transparant over te zijn. Daarom krijg je bij ons altijd een heldere uitleg over wat het proces inhoudt en wat je kunt verwachten.

Anders Vaarwel begeleid je

Bij Anders Vaarwel vinden we het belangrijk om keuzes te maken vanuit rust en vertrouwen. Of je nu kiest voor balseming, koeling of een andere vorm van opbaring, we staan naast je. Met liefdevolle begeleiding, eerlijke uitleg en ruimte voor alles wat bij jullie past.

Wil je weten of balsemen geschikt is in jullie situatie? Of heb je vragen over thanatopraxie? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee.

Lisa

Jolein heeft voor mijn (jonge) zus een eigentijdse en trendy uitvaart verzorgd, precies zoals m’n zus had gewild. Ze nam de tijd om naar onze wensen te luisteren en zorgde ervoor dat alles tot in de puntjes geregeld was. De sfeer was warm en persoonlijk, en het was duidelijk dat ze veel aandacht besteedde aan de details.

5/5

Gemiddelde
beoordeling

Sharon Vas

Jolein van Anders Vaarwel heeft ons enorm gesteund in een moeilijke tijd. Ze is warm, betrokken en denkt in alles mee. Wij hadden een heel persoonlijk en passend afscheid. En kijken met een goed gevoel terug. Ze straalt rust uit, neemt zorgen uit handen en heeft oog voor details en voor kinderen. Alles voelde oprecht en zorgvuldig geregeld. Een bijzondere combinatie van professionaliteit en hartelijkheid. Alles wat wij nodig hadden voor een mooi afscheid.

Loes Hilhorst

Kiki en Jolein hebben ons op een empatische en daadkrachtige manier geholpen de uitvaart van mijn vader op onze eigen wijze vorm te geven. We zijn ze daar heel dankbaar voor!

Tamara Meeuwsen

Heel mooi en fijn om te weten dat het ook anders kan dan alleen maar grauw en grijs. Mijn moeder wist al hoe dat moest en Jolein en Kiki pasten dan ook perfect in het totaal plaatje. Lieve mensen, waarom een kaart met een rouwrand, waarom niet met mooie kleuren. Vier het leven en de mooie herinneringen.

Kiki en Jolein ontzorgen echt van A tot Z. Tijdens het afscheid van onze tante hebben zij ons begeleid, gesteund en echt samen een prachtig afscheid neergezet. In een week waarin je als familie wordt geleefd is het fijn dat zij gevraagd en ongevraagd als aanspreekpunt er staan. Niks is te veel en alles kan. Super fijn. We kijken er heel goed op terug.

Jaap Wieringa

Meedenkend Besluitvorming gaat perfect in samenspraak Ieder detail wordt meegenomen in je eigen visie Perfecte uitvaart Mijn dank voor jullie inzet

Hanny Damen

Jolein begeleidde de uitvaart van mijn man, (schoon)vader, opa en broer. Je was alles wat we nodig hadden: warm, geïnteresseerd, geduldig, daadkrachtig op een zachte manier, pro-actief. Denkt mee, draagt ideeën aan en zoekt actief naar andere mogelijkheden. Dit alles met humor, veel begrip en liefde.” “Ik denk met heel veel liefde terug aan de uitvaart en aan de periode ervoor waarin je ons hebt begeleid. Jolein je hebt geen idee wat een bijzondere dag je ons hebt bezorgd met je advies en je aanwezigheid.” “Je hebt ons de ruimte en vertrouwen gegeven om het te doen op de manier die ik, wij dachten dat goed was. Ik, wij wilde een persoon zoals jou vanwege de intimiteit. Vanaf het eerste moment voelde ik, wij een connectie met jou. Hanny Damen van Nieuwkerk Loenen

Anke ten Broeke

Iets wat we nooit hoopten te hoeven doen: een uitvaart verzorgen voor onze zoon. Helaas moesten we er toch aan geloven. Samen met Jolein hebben we de uitvaart vormgegeven, precies zoals wij wilden. Alles was mogelijk, alles kon en mocht. In plaats van een statische afscheidsdienst wilden wij een informeel samenzijn. Een bijeenkomst waar ruimte was voor verdriet en sprekers, maar ook voor een lach en gesprek met elkaar. Ondanks de zeer verdrietige omstandigheden, hebben we samen met Jolein en Kiki een prachtig, waardig en warm afscheid voor onze zoon gehad.

C. Jansen

Een uitvaart heb je - gelukkig - niet elke dag. Wìj niet, tenminste. Maar als de tranen je dan belemmeren, je jezelf niet meer bent, je de weg kwijt bent in regeltjesland, effe niet meer kan of durft, dan is Jolein er om je zachtjes in de goeie richting te zetten. Dankjewel, Jolein, dat je er in geslaagd bent om in zó ongelooflijk korte tijd terug te kunnen kijken op een troostvolle, bijzondere uitvaart.