Balsemen of thanatopraxie: hoe werkt het?
Wanneer een dierbare overlijdt, komt er veel op je af. Naast verdriet en het regelen van de uitvaart, zijn er ook praktische keuzes te maken. Eén daarvan is: wil je dat het lichaam gebalsemd wordt? Of specifieker: wil je gebruikmaken van thanatopraxie? Deze term klinkt misschien wat medisch en afstandelijk, maar in de praktijk is het juist een zachte, respectvolle manier om iemand in goede conditie te houden voor de dagen tot aan het afscheid.
Wat is thanatopraxie of balsemen?
Thanatopraxie is een lichte vorm van balseming. Het is bedoeld om het lichaam tijdelijk, meestal zo’n vijf tot tien dagen, in een natuurlijke staat te houden. Dat betekent dat het lichaam er ‘gewoon’ uit blijft zien: niet opgebaard op een koeling, geen voelbare kou op de huid, geen doeken of koelplaten onder het lichaam. Deze techniek zorgt ervoor dat de overledene er rustig, warm en herkenbaar uitziet wat voor veel nabestaanden heel fijn en troostrijk kan zijn.
Het woord komt uit het Grieks: ‘thanatos’ betekent dood, en ‘praxis’ handeling. Een handeling rondom de dood dus, maar dan op een liefdevolle, verzorgende manier.
Hoe werkt balsemen?
Het proces van lichaam balsemen wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde thanatopracteur. In alle rust wordt een conserverende vloeistof via de bloedbaan ingebracht, terwijl tegelijkertijd natuurlijke lichaamsvloeistoffen worden afgevoerd.
Het hele proces duurt ongeveer anderhalf tot twee uur. Het is niet zichtbaar aan de buitenkant en wordt vaak gecombineerd met het wassen en aankleden van de overledene. Het resultaat is een lichaam dat niet gekoeld hoeft te worden en dat in veel gevallen zelfs opgebaard kan worden bij kamertemperatuur.
Waarom kiezen mensen voor thanatopraxie?
Bij Anders Vaarwel merken we dat families steeds vaker voor thanatopraxie kiezen omdat het rust geeft. Veelvoorkomende redenen zijn:
- Geen hoorbare of voelbare koeling: De afwezigheid van koelapparatuur maakt de sfeer rustiger en natuurlijker.
- Een warmere uitstraling: Het lichaam voelt niet meer koud aan, wat het afscheid tastbaarder en minder afstandelijk maakt.
- Minder afstand voor kinderen: Kinderen vinden het vaak fijner om iemand aan te raken die niet koud aanvoelt, wat het afscheid minder bedreigend maakt.
- Meer flexibiliteit bij thuis opbaren: Het lichaam kan zonder koelinstallatie thuis worden opgebaard, wat rust en tijd geeft.
- Herkenbaarheid van de overledene: Een lichaam dat gebalsemd is, behoudt een natuurlijk en vertrouwd uiterlijk.
Nadelen van thanatopraxie
Hoewel thanatopraxie veel voordelen biedt, zijn er ook aandachtspunten. Zo is het geen garantie dat het lichaam gedurende de hele opbaarperiode volledig onveranderd blijft. Elk lichaam reageert anders. Soms gaat alles heel mooi, maar er zijn ook situaties waarin het lichaam “werkt” waarin bijvoorbeeld zwelling, verkleuring of geur alsnog optreden. Dat is geen fout in de behandeling, maar een natuurlijk proces waar we met zorg en ervaring op inspelen.
Daarnaast zijn er situaties waarin balseming niet kan worden toegepast, bijvoorbeeld bij bepaalde infectieziekten of als het overlijden pas laat ontdekt is.
Daarnaast is het goed om te weten dat balseming niet verplicht is voor een opbaring, het is een keuze. Bij Anders Vaarwel nemen we de tijd om samen te bespreken wat bij jullie past: wil je het lichaam thuis opbaren met een koeling, in een uitvaartcentrum of met behulp van thanatopraxie?
